۲۳ مهر ۱۳۹۷

مقایسه مواد به کار رفته در تولید فرش ماشینی از لحاظ ایمنی مصرف کننده

مقایسه مواد به کار رفته در تولید فرش ماشینی از لحاظ ایمنی مصرف کننده

چکیده

 

از جمله مواد اولیه به کار رفته در تولید فرش ماشینی می توان به پلی استر ، اکریلیک ، پلی پروپیلن ، پشم و.... اشاره نمود. با توجه به کاربرد وسیع فرش ماشینی در منازل ، امروزه بررسی تاثیرات ناشی از مواد به کار رفته در تولید فرش ماشینی بر سلامت انسان به عنوان موضوعی مهم قلمداد می شود.

بر اساس تحقیقات صورت گرفته از سوی سازمان های بین المللی مانند سرویس سلامت عمومی آمریکا (بخش آژانس ثبت امراض ناشی از مواد سمی) ،  گزارش ارزیابی ریسک مواد اتحادیه اروپا  ،  انجمن تولید کنندگان مواد پتروشیمی در اروپا ، انجمن شیمی آمریکا و موسسه استاندارد پلیمر آمریکا  ، تماس  مستقیم مصرف کننده  در مدت زمان طولانی با اکریلیک دارای تاثیر بسزا بر بروز حساسیت های پوستی ، حساسیت چشمی  و تنفسی می باشد که این نیز ناشی از تمایل بالای اکریلیک به پرز دهی و ماهیت سمی ماده تشکیل دهنده اکریلیک ( اکریلو نیتریل) می باشد . دربرخی موارد گزارشاتی نیز در زمینه مشکوک بودن اکریلیک به سرطانزایی ارائه شده است.

در این موارد پلی استر بدلیل عدم تمایل به پرزدهی فاقد هرگونه حساسیت زایی می باشد. در این میان ماهیت اصلی مواد تشکیل دهنده پلی استر ( پلی اتیلن ترفتالات ) گویای ایمنی بالای این ماده از لحاظ حساسیت زایی می باشد.

 

  1. تاریخچه پلی استر

 

الیاف پلی استر برای اولین بار توسط آقای كاروترز در سال 1928 تولید گردید. از جمله خواص بارز پلی استر در آن زمان می توان به مقاومت بالا در برابر حرارت و رطوبت اشاره نمود از سال 1928 به بعد تحقیقات و مطالعات وسیعی در زمینه بهبود خواص الیاف پلی استر صورت گرفته كه دارای تاثیر بسزا در بهبود خواص الیاف پلی استر بود.

 

  1. ساختار پلی استر و نحوه سنتز پلی استر

 

پلی استر به عنوان نوعی ماده پلیمری متشكل از واحد های مونومری تحت عنوان اتیلن ترفتالات بوده كه جهت تولید آن از پروسه پلیمریزاسیون تراكمی “condensation polymerization” اسید ترفتالیك و اتیلن گلایكول استفاده می شود. ماده پلیمری حاصله به صورت چیپس و یا گرانول جهت تولید فیلامنت پلی استر مورد استفاده قرار می گیرد.

 

 

n+1) R(OH)2 + n R´(COOH)2 → HO[ROOCR´COO]nROH + 2n H2O)

 

                                                                                                                                                                           

                                                                                                                                                            شکل 1 : تصویر میکروسکوپ الکترونی پویشی از پلی استر فیلامنت

 

  1. نحوه تهيه فيلامنت پلي استر از چيپس PET

 

بطور كلی از روش های ذوب ریسی جهت تبدیل چیپس و یا گرانول پلی اتیلن ترفتالات به فیلامنت پلی استر استفاده می شود . در ابتدای پروسه چیپس PET تحت حرارت به صورت مذاب در آمده ، در ادامه مذاب پلیمری از اسپینرت (spinneret) یا ریسنده عبور نموده و تحت جریانات هوای سرد مذاب پلیمری به صورت جامد در می آید . در ادامه پروسه كششی بر روی فیلامنت اعمال شده ، فیلامنت های حاصله به دور بوبین پیچیده می شوند .

4- خواص و ویژگی های پلی استر

 

از جمله خواص و ویژگی های بارز پلی استر می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  1. عدم پرزدهی 2- عدم حساسیت زایی3- براقیت یا Luster 4- ثبات شستشویی بالا 5-  ثبات نوری بالا 6- ثبات سایشی بالا 7- نرمی و لطافت (زیر دست مطلوب) 8- عدم رشد قارچ و باكتری9- ثبات بالای گرمایی و حرارتی 10- مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی11-  پایداری بالاتحت شرایط اسیدی12- فاقد ضرر بر سلامت

5-بررسی تاثیر پلی استر واکریلیک بر سلامت مصرف کننده

 

از جمله نکات حائز اهمیت در زمینه فرش ماشینی از جنس پلی استر و اکریلیک می توان به تاثیر آنها بر سلامت مصرف کننده اشاره نمود. در ادامه اقدام به ارائه گزارشات سازمان های بین المللی مختلف در زمینه ایمنی اکریلیک و پلی استر گردیده است.

بر اساس مطالعات صورت گرفته توسط سرویس سلامت عمومی آمریکا (EPA) ، تماس طولانی مدت  موش با اکریلیک  منجر به بروز سرطان ، ایجاد غدد سرطانی  و تومور ، سرطان ریه ، سرطان پروستات می گرددکه این نیز خود ناشی از تاثیرات سرطانزای اکریلو نیتریل است. بر اساس طبقه بندی صورت گرفته از سوی EPA ، اکریلونیتریل به عنوان ماده ای محتمل از لحاظ سرطانزایی (Group B1) در نظر گرفته شده است {1}   

همچنین در این گزارش اشاراتی به  تاثیرات ناشی از اکریلونیتریل بر بروز حساسیت های معده ، روده ، حساسیت های سیستم تنفسی و عصبی ؛ بروز مرگ در حیوانات ( تماس حیوانات با اکریلونیتریل تحت دوزهای بالا) ، حساسیت های پوستی ، بالا رفتن ضربان قلب در کودکان تا سن 3 سال ( ناشی از تماس و خوابیدن کودکان در اتاق دارای فرش از جنس اکریلیک شده است.  بر اساس گزارش ارائه شده از سوی  Grunske   در سال 1949 ؛ خوابیدن کودکان زیر سه سال در اتاق های دارای فرش اکریلیکی می تواند منجر به مرگ کودکان گردد  که این نیز ناشی از تمایل بالای اکریلیک به پرزدهی می باشد{1}.  

  در این موارد با توجه به ماهیت مواد اولیه تشکیل دهنده پلی استر ( پلی اتیلن ترفتالات) و عدم تمایل پلی استر به پرزدهی ، پلی استر فاقد هرگونه تاثیر حساسیت زا بر سلامت مصرف کننده است {1،5}. 

با توجه به گزارش آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا ،  تماس کوتاه مدت افراد با اکریلو نیتریل (کمتر از یک ساعت) می تواند منجر به بروز سردرد ، حساسیت  ، حس تهوع و تنگی نفس گردد.بر اساس MSDS پلی استر ، مواد تشکیل دهنده پلی استر ( پلی اتیلن ترفتالات) فاقد هرگونه تاثیر حساسیت زا بر مصرف کننده می باشد. در این موارد با توجه به عدم تمایل پلی استر به پرزدهی ، فاقد هرگونه تاثیر حساسیت زا می باشد{2 ،5}.

 بر اساس گزارشات ارائه شده از سوی اتحادیه اروپا در زمینه ارزیابی ریسک مواد ، اکریلونیتریل دارای تاثیر مخرب بر بروز حساسیت های پوستی ، چشمی ، تنفسی و عصبی می باشد. بر اساس طبقه بندی صورت گرفته از سوی  GHS (Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals) ، اکریلونیتریل به عنوان ماده ای سرطانزا  در نظر گرفته شده است. UNECE 2007))

همچنین در این گزارش اشاراتی به ایمنی بالای پلی استر و مواد تشکیل دهنده پلی استر ( پلی اتیلن ترفتالات) گردیده است که این نیز خود ناشی از ماهیت مواد مورد مصرف ( اتیلن گلایکول و اسید ترفتالیک) جهت سنتز پلی اتیلن ترفتالات می باشد{3 ، 5}.

بر اساس گزارشات ارائه شده از سوی انجمن تولید کنندگان مواد پتروشیمی در اروپا ، اکریلو نیتریل دارای قابلیت اشتعال پذیری بالا ، سمیت بالا ،تاثیر حساسیت زا بر پوست ، چشم و سیستم های تنفسی می باشد. همچنین در این گزارش اشاره به امکان سرطانزایی اکریلو نیتریل نیز شده است. در این موارد  تماس مستقیم افراد با اکریلو نیتریل دارای تاثیر بسزا در بروز سر درد ، ایجاد حالت تهوع ، تنگی نفس و همچینن مرگ ( در صورت تماس افراد با اکریلو نیتریل تحت دوز بالا)  می باشد. بر اساس گزارش ارائه شده ، این حالات ممکن است تا 10 ساعت بعد از تماس با این نوع مواد در فرد به وقوع بپیوندد.

در ادامه بر اساس  بررسی های صورت گرفته بر روی پلی استر و پلی اتیلن ترفتالات ، این نوع مواد فاقد هرگونه تاثیر حساسیت زا بر فرد مصرف کننده می باشد که در این موارد ماعیت مواد تشکیل دهنده پلی اتیلن ترفتالات موثر می باشد{4 ،5}.

6- نتیجه گیری کلی

 

بر اساس گزارشات ارائه شده از سوی سازمان های مختلف بین المللی ، ماهیت مواد تشکیل دهنده اکریلیک  و پلی استر دارای تاثیر بسزا در ایمنی مصرف کننده می باشد. در این راستا بر اساس MSDS اکریلو نیتریل ( ماده تشکیل دهنده اکریلیک) و پلی اتیلن ترفتالات ( ماده تشکیل دهنده پلی استر) می توان به حساسیت زایی اکریلیک و ایمنی بالای پلی استر پی برد.

 

 

مراجع

1-www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp125.pdf , “TOXICOLOGICAL PROFILE FOR ACRYLONITRILE - ATSDR Home”, pp.12-54, 1990  

2- http://www.epa.gov/wastes/hazard/wastetypes/wasteid/paint/appndxq-w.pdf

3- www.cdc.gov/niosh/docket/review/docket153A/pdfs/A-06.skprofile(Acrylonitrile).pdf

4-http://www.petrochemistry.net/acrylonitrile.html

5- http://wcam.engr.wisc.edu/Public/Safety/MSDS/Polyethylene%20Terephthalate%20(PET).pdf

 

 

نظرات کاربران
دیدگاه خودتان را ارسال کنید
ارسال نظر